Instrumenty – jak wybrać

Zachęcamy do bliższego zapoznania się z instrumentem, który będzie stanowił główny przedmiot Twojej nauki.

Przeczytaj informacje na temat jego budowy, historii czy sposobu wydobycia dźwięku.

Posłuchaj jego brzmienia i rodzaju wykonywanej na nim muzyki. Dzięki temu dokonasz najlepszego dla siebie wyboru.

FORTEPIAN

fortepianFortepian to najbardziej popularny z europejskich instrumentów muzycznych. Dzięki rozległej skali, sile brzmienia i możliwościom technicznym jest też uważany za najbardziej wszechstronny w zastosowaniach solowych, akompaniujących, w zespołach kameralnych i symfonicznych.

Należy on do grupy instrumentów strunowych, klawiszowych, uderzanych. Charakteryzuje go duże, otwierane pudło rezonansowe, które kształtem przypomina skrzydło ptaka. W jego wnętrzu znajduje się żelazna rama, która stanowi oparcie dla krzyżowo rozpiętych strun, połączony z klawiaturą system młoteczkowy oraz system tłumików kontrolowany za pomocą trzech pedałów nożnych. Każdy klawisz połączony jest z młoteczkiem, który uderzając w odpowiednią strunę powoduje powstanie dźwięku o określonej wysokości, barwie i sile brzmienia.

Wynalazcą fortepianu był Bartolomeo Cristofori, który rozpoczął jego produkcję w 1711 roku we Florencji. Nowy instrument otrzymał nazwę „gravicembalo col pian’ e forte” i był modyfikacją już popularnych w Europie klawikordu i klawesynu. Dalszy rozwój instrumentu był dziełem niemieckich konstruktorów. Następnie wykształcono dwie mechaniki – wiedeńską (naciskową) i angielską (uderzeniową), z których ta ostatnia górowała nad pierwszą siłą dźwięku. Dalsze innowacje należą do dużych wytwórni, jak Steinway, Blutchnera czy Bechsteina.

Z modeli budowanych na użytek domowy popularność zdobyły m.in. fortepiany stołowe, buduarowe, a nawet przenośne czy podróżne. Zostały one jednak wyparte w poł. XIX w. przez pianino. Karierę robiły natomiast fortepiany skrzydłowe używane do celów profesjonalnych – koncertowych, jak fortepian alikwotowy czy ćwierćtonowy. Poprzez liczne udoskonalenia konstrukcyjne wraz z biegiem lat w instrumencie zastosowano krzyżowy układ strun, drewnianą ramę zastąpiono metalową, wprowadzono sprawny mechanizm młoteczkowy i tłumikowy oraz zwiększono skalę dźwiękową. Do Polski produkcja fortepianów trafiła w II połowie XVIII wieku.

Muzyka fortepianowa wyrosła z tradycji klawesynowej, a za pierwszych jej twórców uznaje się synów J. S .Bacha. Następnie w okresie klasycyzmu wybitną rolę odegrali słynni twórcy wiedeńscy – J. Haydn, W. A. Mozart i L. Beethoven. Do grona wirtuozów i genialnych twórców muzyki fortepianowej dołączył następnie F. Chopin, R. Schumann, F. Schubert, F. Mendelssohn, F. Liszt, J. Brahms, C. Debussy i wielu innych. Dziś fortepian jest uznawany za instrument ogólnoświatowy i najbardziej uniwersalny. Oprócz muzyki klasycznej, został także zaadoptowany do jazzu czy wszelkich form o charakterze rozrywkowym.

Wiek rozpoczęcia nauki: 6 lat. Zabawy z fortepianem można zacząć już nawet od 4 lat

Cena instrumentu dla początkujących: używane pianino – ok. 1 500 zł

Cena instrumentu profesjonalnego: nowe pianino: od ok. 8 000 zł

Przykłady wykorzystania fortepianu:

AKORDEON

akordeonAkordeon to instrument z rodziny dętych języczkowych, czyli aerofonów. Stanowi odmianę harmonii ręcznej, która jest znana od XIX wieku. W jego skład wchodzą dwie przegrody z wiatrownicami, kanałami wiatrowymi i stroikami połączone miechem. W zależności od typu akordeonu posiada on dwie klawiatury: melodyczną – klawiszową lub guzikową dla prawej ręki i basową – guzikową (zwaną basami) dla lewej ręki, która może być pojedyncza lub podwójna. Nad klawiaturami umieszczone są zwykle rejestry, których używa się do modyfikacji barwy dźwięku. Prąd powietrza wytworzony przez poruszany miech wprawia w drganie stroiki i wywołuje dźwięk.

Współczesny akordeon, po różnych udoskonaleniach ma duże możliwości wykonawcze. Za jego twórcę uznaje się Cyrill Demiana z Wiednia. Nowy wynalazek dość szybko znalazł się w Paryżu. Od. ok. 1830 r. budowano tu jednomanuałowy instrument o klawiszach mniejszych niż ma to miejsce dzisiaj. Ponadto akordeon paryski posiadał umieszczony na gryfie suwak lub klapę. To właśnie w Paryżu miały miejsce pierwsze publiczne koncerty akordeonowe. W Polsce w pełni wykształcona wersja akordeonu pojawiła się około 1928 r. w wytwórni Józefa Boruckiego. Ciekawostką jest to, że jeden z bardziej cenionych akordeonistów jazzowych w USA – Leon Sash – grał na instrumencie z klawiaturą pochodzącą właśnie z tej wytwórni. Od początku XX wieku akordeon zdobywał olbrzymią popularność w muzyce tanecznej i ludowej, poważnej oraz jazzowej. Dziś jest jednym z bardziej popularnych instrumentów.

Wiek rozpoczęcia nauki: 6 lat

Cena nowego instrumentu dla początkujących: 800-1000 zł

Cena instrumentu profesjonalnego: od 5000 zł

Przykłady wykorzystania akordeonu:

SKRZYPCE

Skrzypce Dilego DREWNIANE SKRZYPCE KLASYCZNE 4/4 SZTYWNY FUTERAŁJak wspomina Joanna Wiśnios w „Bajce o instrumentach muzycznych”:

„Skrzypce wnet nas powitają

Z cienką szyją, wciętą talią.

 Wraz ze swoim pomocniczkiem

                                            Długim zwinnym Panem Smyczkiem.

                                            Ten o cztery potrze struny

                                            Z dużym wdziękiem, nie bez dumy.

                                            Piękne z nich dobędzie tony

                                           Bo do tego jest stworzony”.

Skrzypce są pięknym instrumentem o wyjątkowym, przejmującym dźwięku. Należą one do grupy chordofonów smyczkowych. Zbudowane są z pudła rezonansowego o charakterystycznych wycięciach bocznych (w tzw. talii). Skrzypce tworzą dwie, lekko wypukłe płyty drewniane połączone tzw. „boczkami”. Wewnątrz pudła znajduje się belka, która przeciwdziała ciśnieniu strun oraz słupki, z których jeden – tzw. „dusza” – służy do przenoszenia drgań płyty górnej na dolną. Do dolnej podstawy przytwierdzony jest strunociąg, a z górnej wychodzi szyjka zakończona ślimakowatą główką. Skrzypce są wyposażone w cztery struny. Struna nie przyciśnięta wydaje swój dźwięk najniższy, inne dźwięki uzyskuje się poprzez skracanie strun palcami lewej ręki. Na skrzypcach gra się za pomocą smyczka lub szarpiąc struny palcami. Zwykle wierzch instrumentu zbudowany jest ze świerka, a pozostałe części z jaworu bądź hebanu.

Pierwsze wzmianki o skrzypcach pojawiają się w literaturze już w XV wieku (tzw. skrzypice). Prawdopodobnie pochodzą one z Włoch, jednak niektórzy badacze jako teren ich powstania podają Polskę. Kształt mógł być zainspirowany wcześniejszą lirą. Dojrzałe skrzypce powstały w wyniku ewolucji w szkołach lutniczych z XVI i XVII wieku. Pierwsze partie skrzypcowe pojawiły się w muzyce włoskiej L. Marenzia, który następnie został ochrzczony wirtuozem tego instrumentu. Z kolei S. Rossi stworzył pierwszą sonatę na dwoje skrzypiec w 1613 roku. Od początku XVII w. muzykę na skrzypce komponują praktycznie wszyscy kompozytorzy, a ich obecność na trwałe zagościła w międzynarodowych salach koncertowych.

Początki nauki gry na skrzypcach bywają trudne i wymagające, jednak przynoszą bardzo dużo satysfakcji i możliwości publicznych wystąpień. Instrument ten można wszędzie ze sobą zabrać, aby dzielić się swoimi umiejętnościami z innymi. Naukę gry na skrzypcach można rozpocząć w wieku 5 lat, a nawet wcześniej, jeśli dziecko wykazuje duże zdolności i zainteresowanie. Najlepsze rezultaty otrzymuje uczeń rozpoczynający naukę w dzieciństwie, ale osoby starsze również nie mają zamkniętej drogi.

Wiek rozpoczęcia nauki: 5 lat lub wcześniej

Cena nowego instrumentu dla początkujących: 400 zł

Cena instrumentu profesjonalnego: od 1500 pln

Przykłady wykorzystania skrzypiec:

WIOLONCZELA

wiolonczelaTo tenorowo-basowy instrument z grupy chordofonów smyczkowych. Powstał w oparciu o budowę skrzypiec, przy czym korpus wiolonczeli jest 2-krotnie dłuższy, a boczki 4-krotnie wyższe. Z dolnej części wiolonczeli wystaje nóżka, która służy podparciu na podłodze. Od skrzypiec instrument ten różni także smyczek – krótszy i mocniejszy niż skrzypcowy. Wiolonczela jest wyposażona w cztery struny. Gra się na niej w pozycji siedzącej, obejmując kolanami pudło rezonansowe. Wiolonczela posiada piękne, niskie, melancholijne brzmienie, choć w wysokim rejestrze brzmi wyraźnie, konkretnie, „błyskotliwie”.

Instrument ten powstał prawdopodobnie w II połowie XVI wieku z basowej violi da braccio. Pierwszym znanym twórcą utworów na wiolonczelę był Nicola Amati. Jednak dopiero jego uczeń, słynny Antonio Stradivari, stworzył obowiązujący do dzisiaj standard instrumentu. Najstarsza wiolonczela, która jest do dzisiaj w użyciu, to instrument stworzony w 1566 roku przez Andreę Amatiego dla orkiestry francuskiego króla Karola IX.

Wiolonczela może być elementem kwartetu smyczkowego czy orkiestry kameralnej i symfonicznej, jest jednak również istotnym instrumentem solowym. Muzyka przeznaczona na wiolonczelę powstawała od baroku aż do współczesności i zawsze cieszyła się dużym powodzeniem. Początkowo za jej pomocą realizowano partie basowe, później zajęła miejsce głównego bohatera popisów solo. Stało się to za sprawą znakomitych wykonawców wiolonczelowych, którzy zainspirowali kompozytorów do poszerzenia repertuarów przeznaczonych dla jednego wykonawcy. Szczególne zasługi w tym zakresie należą do Mścisława Rostropowicza – wirtuoza i wielkiego pedagoga wiolonczeli, który wypuścił ze swojej szkoły licznych wybitnych solistów, a także umocnił pozycję wiolonczeli jako instrumentu solowego tuż obok skrzypiec i fortepianu. Komponowali dla niego m.in. tak sławni twórcy, jak Sergiusz Prokofiew, Dymitr Szostakowicz czy Witold Lutosławski. Jemu też trzeba przyznać ważne miejsce w zapoczątkowaniu „renesansu” wiolonczeli, który trwa aż do dnia dzisiejszego.

Wiek rozpoczęcia nauki: 6 lat

Cena nowego instrumentu dla początkujących: ok. 1000 zł

Cena instrumentu profesjonalnego: od ok. 4500 zł

Przykłady wykorzystania wiolonczeli:

GITARA

gitaraGitara należy do grupy chordofonów szarpanych. Jej pudło rezonansowe ma owalny kształt ze zwężeniem i okrągłym otworem w środku. Szyjka wyposażona jest w metalowe progi i 6 strun. Grający skraca struny lewą ręką i „szarpie” je palcami prawej ręki.

Na terenie Europy gitara pojawiła się już w średniowieczu, jednak czas jej popularności przypada na XVIII i XIX wiek. Ówcześni gitarzyści zasiedlali głównie Włochy i Hiszpanię. Gitara była wykorzystywana zarówno amatorsko, jak i do popisów koncertowych. W Polsce gitara jest znana od ok. XVI w. Obecnie jest używana głównie jako instrument solowy, akompaniujący bądź wykorzystywany w zespołach jazzowych. Najbardziej popularne jej warianty to gitara elektryczna (wyposażona w przetwornik elektromechaniczny, który zmienia drgania strun w drgania elektryczne) i gitara hawajska (w której struny są przyciskane nie palcami, lecz specjalnym suwakiem umożliwiającym uzyskanie odpowiednich wibracji dźwięku).

Nauka gry na gitarze może rozpocząć się w dowolnym wieku. Idealny materiał na gitarzystę to ktoś z dużymi, umięśnionymi dłońmi, ale też bardzo elastycznymi i zwinnymi. Przydają się też długie palce, mocne paznokcie w prawej dłoni i dobra koordynacja ruchów obydwu rąk. Jednak także bez takich uwarunkowań można śmiało rozpocząć przygodę z gitarą. Także wybór kierunku muzycznego w przypadku gitary jest bardzo swobodny. Instrument ten pozwala na wykonywanie zarówno muzyki klasycznej, jak i rozrywkowej, na występy w salach koncertowych, jak i towarzyszenie wspólnemu biesiadowaniu przy gitarowym akompaniamencie.

Wiek rozpoczęcia nauki: bez ograniczeń

Cena nowego instrumentu dla początkujących: ok. 200-400 zł

Cena instrumentu profesjonalnego: od 2500 zł

Przykłady wykorzystania gitary:

FLET

fletFlet należy do rodziny instrumentów zwanych aerofonami wargowymi. Wyróżnia się dwa podtypy fletu – flet poprzeczny i flet podłużny (dzióbkowy). Największą popularnością cieszy się jednak pierwszy z nich, który to zawdzięcza swoją nazwę sposobowi, w jaki trzyma się instrument, czyli w poprzek ciała. Podczas tego ustnik jest otwarty, a wargi kierują powietrze na krawędź, która znajduje się na brzegu otworu ułożonego poziomo, czyli wzdłuż instrumentu. Na krawędzi rozbija się słup powietrza, dzięki czemu dochodzi do powstania dźwięku.

Pierwsze flety były zbudowane z drewna, metalu lub kości słoniowej. Ich prototypem jest podłużna piszczałka ludowa, o której zapiski pojawiają się w Europie już w XI wieku. Dziś jest ona wykorzystywana na użytek muzykowania amatorskiego lub zespołów szkolnych. Od XVI wieku ustępuje ona miejsca fletowi poprzecznemu lub jego mniejszej wersji o nazwie piccolo. Skala tego instrumentu zaczyna się od c1 lub h małego, a kończy na d4.

Flet posiada bardzo duże możliwości wyrazowe i techniczne, dlatego jest dobrze adoptowany w różnych gatunkach muzyki – od kameralnej, symfonicznej czy solowej aż po rozrywkową lub jazzową. W XX wieku flet utrzymywał swoją pozycję głównie dzięki muzyce poważnej. Następnie zrobił on karierę jako instrument jazzowy, do czego przyczynił się szczególnie Wayman Carver, Tony Scott czy Jerome Richardson. Także w rocku, a szczególnie jego progresywnej odmianie, flet stał się popularnym i ważnym instrumentem.

Naukę gry na flecie można rozpocząć w wieku 6 lat. Z przeznaczeniem dla najmłodszych powstały flety z tzw. „zakręcaną” główką. Dzięki jej zastosowaniu instrument jest krótszy i tym samym wygodniejszy w trzymaniu. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby naukę gry na flecie rozpocząć w dowolnym wieku. Jeśli naszą motywacją jest pasja do tego instrumentu i wydobywanych za jego pomocą dźwięków, możemy spróbować przygody z fletem bez ambicji koncertowania, lecz dla własnej, bezgranicznej satysfakcji.

Wiek rozpoczęcia nauki: 6 lat

Cena nowego instrumentu dla początkujących: do 600 zł

Cena instrumentu profesjonalnego: od 2000 zł

Przykłady wykorzystania fletu:

SAKSOFON

saksofonSaksofon zaliczany jest do grupy instrumentów dętych drewnianych (aerofonów) stroikowych. Składa się z dość grubej, metalowej rury wygiętej w kształt wielkiej fajki. Posiada ona otwory boczne zamykane klapami. Pomimo metalowego korpusu saksofon jest zaliczany do aerofonów drewnianych, gdyż skonstruowany jest wg zasad tego typu instrumentów – posiada mianowicie klapy i pojedynczy stroik.

Saksofon został zbudowany po raz pierwszy w 1840r. przez belgijskiego konstruktora instrumentów muzycznych – A. Saxa. Jak nietrudno zgadnąć, od jego nazwiska pochodzi nazwa saksofonu. Szybko zyskał popularność, a wraz z nią zaczęto konstruować kolejne typy tego instrumentu – mały sopranowy, sopranowy, altowy, tenorowy, barytonowy, basowy i kontrabasowy. Różnią się one między sobą budową oraz wysokością wydobywanych dźwięków.

Saksofon posiada charakterystyczny, metaliczny dźwięk. Początkowo używany był w orkiestrach wojskowych. Z czasem zdobył ogromną popularność w muzyce rozrywkowej, m.in. dzięki takim kompozytorom jak G. Bizet, G. Verdi, R. Strauss czy M. Ravel. W XX wieku zasłynął jako instrument solowy w zespołach tanecznych. Dziś występuje w muzyce poważnej (symfonicznej), jednak wiodącą pozycję zajmuje w jazzie i w orkiestrach dętych. Właśnie w takich dziedzinach ukazuje najpełniej swoje możliwości.

Wiek rozpoczęcia nauki: 7

Cena nowego instrumentu dla początkujących: 1500 zł

Cena instrumentu profesjonalnego: 4000 zł

Przykłady wykorzystania saksofonu:

TRĄBKA

trąbkaTrąbka należy do grupy instrumentów zwanych aerofonami. Ma postać wąskiej, cylindrycznej rury, zwiniętej w kształt prostokąta i zakończonej kociołkowatym ustnikiem, a u wylotu wydłużoną czarą głosową o kształcie dzwonu. Jej prototypem była prosta rura wykonana z kości lub bambusa, która zyskała popularność już w starożytności i posiadała funkcje sygnalizacyjne. W czasie wypraw krzyżowych posiadanie takiego instrumentu należało do przywilejów.

Dziś trąbka najczęściej jest wykonana z metalu – mosiądzu, a rzadziej z metali szlachetnych. Wewnątrz pętli znajdują się trzy rurki o różnej długości. Poprzez naciskanie wentyli i zmianę sposoby zadęcia wydobywa się z niej pełną gamę chromatyczną. Metaliczne brzmienie może być łagodniejsze lub silniejsze i jaśniejsze. System otwiera lub zamyka drogi przepływu powietrza, umożliwiając zmianę wysokości dźwięku. Trąbka wyposażona jest także w jeden lub więcej zaworów pozwalających na usuwanie gromadzącej się wilgoci (śliny czy skroplonej pary wodnej).

Brzmienie trąbki w dużej mierze zależne jest od techniki gry i może być łagodne i melodyjne bądź ostre i wibrujące. Instrument ten cechuje siła dźwięku i donośność. Trąbka wykorzystywana jest w muzyce orkiestrowej, kameralnej, a także solowej. Na lata 40-te XX wieku przypada renesans tego instrumentu – głównie za sprawą muzyków jazzowych. Odkryli oni wyjątkowe cechy trąbki i poszerzyli jej możliwości. Do naszych krajowych, wybitnych trębaczy jazzowych należą m.in. z Tomasz Stańko, Piotr Wojtasik czy Henryk Majewski. Wypracowane przez nich techniki gry były często adaptowane przez muzyków wykonujących repertuar klasyczny. W szkołach muzycznych na trąbce mogą grać dzieci od wieku 7 lat. Optymalnym wiekiem, kiedy płuca są odpowiednio wykształcone, jest jednak 8 rok życia. Przy odpowiednim postępowaniu dydaktycznym naukę gry na tym instrumencie można rozpocząć w każdym wieku.

Wiek rozpoczęcia nauki: 7 lat

Cena nowego instrumentu dla początkujących: 800 zł

Cena instrumentu profesjonalnego: ok. 2500 zł

Przykłady wykorzystania trąbki:

PERKUSJA

perkusjaTo ogólna nazwa instrumentów perkusyjnych, które tworzą „zestaw” do grania. Instrumenty perkusyjne dzielą się na dwie podstawowe grupy: instrumenty o określonej wysokości dźwięku – np.: dzwonki, wibrafon, ksylofon, dzwony rurowe, dzwony, kotły, timbalesy, oraz instrumenty o nieokreślonej wysokości dźwięku – np.: baty, bongosy, claves, gong, kastaniety, marakasy, talerze, tamburyn, tom-tomy czy trójkąty. Inna klasyfikacja uwzględnia instrumenty krótkobrzmiące i długobrzmiące. Najbardziej popularny zestaw perkusyjny składa się z bębna basowego (stopa, bass drum, wielki bęben), werbla (mały bęben, snare drum), tom-tomów (półkotły), floor-tomu (studnia, duży tom-tom, kocioł), talerzy (blachy, czynele) i hi-hatu (dwa talerze). Taki zestaw może jednak podlegać różnym modyfikacjom, które sięgają nawet kilkudziesięciu bębnów, talerzy czy gongów. Jak z tego wynika, perkusja może pełnić rozmaite role zależne od składu oraz rodzaju wykonywanej muzyki. Ma ona bardziej stabilne znaczenie w takich gatunkach jak rock czy jazz, jednak w muzyce mniej popularnej może przyjmować dowolne formy – np. tzw. „przeszkadzajek” – które pozornie są marginalne, ale w ostateczności mają zasadniczy wpływ na kształt utworu.

Wiek rozpoczęcia nauki: 6 lat ( zabawy muzyczne z instrumentami perkusyjnymi można zacząć wcześniej )

Cena nowego instrumentu dla początkujących: 1500 zł

Cena instrumentu profesjonalnego: 6000zł

Przykłady wykorzystania perkusji:

Scroll to Top